حرص بر انفاق آن ) خالى باشد و هرگاه اين كار در دنيا ممكن نباشد حالتى كه شبيه به نبودن دو صفت ( ياد شده ) باشد و از هر دو طرف ( افراط و تفريط ) دور باشد يعنى همان حالت متوسط را طلب مىكنيم . آب نيم گرم نه داغ است و نه سرد و حدّ وسط ميان آن دو است و گويى از هر دو صفت ( گرمى و سردى ) خالى است . همچنين بخشندگى حدّ ميانى اسرافكارى و سخت‌گيرى بر عائله است و شجاعت حد وسط ميان بىباكى و بزدلى است و عفّت حد ميانى حرص و سكون است ، و همچنين ديگر خلقها زيرا قصد كردن هر دو طرف ( افراط و تفريط ) نكوهيده است و هدف ما هم همين است ، و براستى كه اين امرى ممكن است ، آرى بر هر استادى كه مريدى را راهنمايى مىكند لازم است كه بطور كلّى خشم را زشت بداند و تقبيح كند و مال اندوزى را نكوهش كند و به مريد اجازهء انجام آن را ندهد ، زيرا اگر به او در كمترين چيزى رخصت دهد آن را مجوّزى براى اعمال بخل و خشم خود در سطح گسترده‌ترى تلقّى مىكند ، و مىپندارد كه به اين مقدار رخصت داده شده است . ولى هرگاه اراده كند كه ريشه بخل و خشم را بركند و در آن سعى نمايد فقط مىتواند قدرت آن را درهم بشكند و به حال اعتدال برگرداند ، از اين رو حق آن است كه تصميم بگيرد آن را از ريشه بركند تا آن ميزانى كه مقصود اوست برايش ميسّر شود و اين راز را بر مريد آشكار نسازد ، زيرا كشف اين راز موجب فريب خوردن شخص نادان است چون گمان مىكند كه خشم او به حق و مال نبخشيدنش نيز به حقّ بوده است . عاملى كه آدمى به وسيلهء آن تا حدّى به خوشخويى مىرسد ( 1 ) پيش از اين دانستيد كه خوشخويى به معتدل بودن نيروى عقل از طريق كامل شدن حكمت برمىگردد و نيز به معتدل بودن نيروى خشم و شهوت و فرمانبردارى هر دو از عقل و شرع بازگشت مىكند . اين اعتدال از دو راه به دست مىآيد : يكى از راه بخشش الهى و كمالى كه در اصل فطرت است ،